Christus en de discipelen, Rembrandt

Christus en de discipelen, Rembrandt (1634)

Dit meesterwerk uit Rembrandts vroege periode toont een nachtelijke bijeenkomst waarin Christus centraal staat tussen zijn apostelen. Het tafereel speelt zich af in duisternis, doorbroken door een hemelgse gloed rond het hoofd van de hoofdfiguur. Terwijl hij spreekt - zijn hand rustend op de borst - tonen de omstanders verschillende reacties: enkele luisteren geconcentreerd, anderen zijn weggedommeld, en één figuur gaapt opvallend in de richting van de kijker.

De voorstelling vangt het cruciale ogenblik voorafgaand aan Judas' verraad, vlak voor de beroemde kus. Mogelijk is het papier aan de rechterzijde ooit ingekort, wat zou verklaren waarom er slechts elf in plaats van twaalf apostelen zichtbaar zijn.

Binnen Rembrandts gehele oeuvre neemt deze tekening een unieke positie in door zijn omvang en verfijnde uitvoering. De volledige handtekening en jaartal 1634 bevestigen dat de kunstenaar dit als een afgerond werk beschouwde. Het Teylers Museum verwierf dit bijzondere blad reeds in 1796 - nog voor andere Nederlandse musea bestonden - voor een opvallend bescheiden bedrag van 60 gulden op een veiling waar een bloementafereel van Van Huysum maar liefst 740 gulden opbracht.

Vanaf de eerste dag fungeerde het werk als inspiratie en leermiddel voor aankomende kunstenaars in het museum, en blijft het ook vandaag de dag bezoekers fascineren.