Jakob Smits, Avond in de Kempen

Een dorpstraat in de Kempen, laat op de avond. Hoog in een bleekgroene hemel staat een kleine, witte maan; het licht is zo zwak dat de huizen er alleen als donkere blokken tegen afsteken. Rechts ligt een rij lage woningen met rode pannendaken en witgekalkte muren, links doemt een brede gevel op met een diepe schaduw eronder. Tussen de huizen staan zware bomen, bijna zwart, met hier en daar nog een groene pluk loof. Op de zandweg loopt een echtpaar naar de beschouwer toe: de vrouw met een witte muts en een donkere omslagdoek, de man in een lange jas, beiden zonder gezicht. De weg zelf is een brede strook okergeel zand, met lange schaduwen die naar de voorgrond kruipen. Aan de linkerkant is nog een tweede woning te zien, met een smalle gevel en een donkere opening.
Smits schildert de Kempen niet als idylle maar als een streek van schraal licht en zware grond. De toets is breed en pasteus, de kleuren zijn ingehouden: grijsgroen, umber, roodbruin en een enkel ivoorwit accent bij de muts. De avondstemming, de eenzaamheid van de figuren en het bijna symbolistische gebruik van het maanlicht plaatsen het werk tussen realisme en symbolisme, in de traditie van Millet en de school van Tervuren. Het maanlicht is hier geen romantisch effect maar een middel om de vormen tot zwijgen te brengen.
Jakob Smits (Rotterdam 1855 - Achterbos bij Mol 1928) vestigde zich in 1888 in de Kempen en groeide uit tot de centrale figuur van de Molse School. Hij schilderde boeren, interieurs en landschappen met een dik paletmes en werd bewonderd door Henry van de Velde en de jonge Vlaamse expressionisten. Zijn werk hangt in het Jakob Smitsmuseum in Mol en wordt gerekend tot de Vlaamse kunst van rond 1900. Een stemmig, verstild werk voor een landelijk interieur.