Max Pechstein, Rokende Zwitser, 1923

Een krachtig en expressief close-up portret in houtsnede: een oudere Zwitserse man met een brede, rode hoed (of alpinopet) die schuin over zijn hoofd staat. Hij rookt een pijp met een lange steel, de rook kringelt omhoog. Het gezicht is sterk gestileerd en hoekig: grote, priemende blauwe ogen, diepe groeven, volle baard en snor, prominente neus en een stoïcijnse, bijna strenge uitdrukking. De achtergrond toont een besneeuwde bergtop (typisch Alpenlandschap) in blauw-wit, met contrasterende zwarte lijnen en vlakken. De kleuren zijn beperkt maar intens (rood hoed, blauw bergen/oog, bruin-oranje huid en pijp); gesigneerd "M. Pechstein" of variant.
Betekenis
Dit werk uit 1923 behoort tot Pechsteins serie portretten van alpiene figuren en vissers/bergbewoners, gemaakt tijdens of na een reis naar Zwitserland of geïnspireerd op zijn fascinatie voor het authentieke bergleven. De "rokende Zwitser" symboliseert stoïcisme, wijsheid en de rauwe verbondenheid met de natuur – een oeroude, tijdloze menselijkheid die Pechstein als tegenwicht zocht tegen de moderne, industriële wereld. De pijp en hoed geven een volkse, bijna mythische lading; het werk viert de eenvoud en innerlijke kracht van het plattelandse bestaan na de Eerste Wereldoorlog.
Techniek
Houtsnede (woodcut) met beperkte kleuren (meestal 2-3 platen: zwart voor lijnen en vlakken, rood voor hoed, blauw voor bergen/oog): ruwe, expressieve sneden met dikke contouren en arceringen voor textuur (baard, hoed, rook). Hoog contrast en monumentale eenvoud – typisch voor Pechsteins grafische werk in de vroege jaren 1920, geïnspireerd op de Brücke-traditie maar met een meer beheerste, volkse toon.

Hermann Max Pechstein (Zwickau, 31 december 1881 – Berlijn, 29 juni 1955) was een kunstschilder uit Duitsland. Pechstein wordt gezien als een belangrijk vertegenwoordiger van het expressionisme. In 1918, na de Eerste Wereldoorlog, was Pechstein medeoprichter van de Arbeitsrat für Kunst en in 1922 werd hij lid van de Pruisische Kunstacademie.