Groningen Nederland (schildering) van Bert Hooijer

Groningen (Gronings: Grunn, Grunnen of Stad, Fries: Grins, [ɡre:ⁿs]?), is de hoofdstad van de Nederlandse provincie Groningen, en de grootste kern in de gelijknamige gemeente. De plaats wordt in de provincies Groningen en Drenthe wel aangeduid als Stad. In 2021 telde de stad Groningen 202.900 inwoners. Het is de grootste stad van noordelijk Nederland. Groningen maakt deel uit van het samenwerkingsverband Regio Groningen-Assen.

Van Groningen zijn geen geschreven stadsrechten bekend. Door de relatief geïsoleerde ligging ten opzichte van de opeenvolgende feitelijke machtscentra (Utrecht, Den Haag, en Brussel) was de stad historisch gezien vooral op zichzelf en de directe omgeving aangewezen. Als Hanzestad maakte Groningen deel uit van het Noord-Duitse handelsnetwerk, maar het werd later vooral een regionaal marktcentrum. Hierna ontwikkelde Groningen zich geleidelijk tot een invloedrijk machtscentrum. De stad kon gedurende de 15e eeuw, op het hoogtepunt van zijn macht, feitelijk als een stadstaat worden beschouwd. Sinds de Republiek hoorde Groningen nominaal bij Nederland, maar tot aan de Franse tijd bleef Groningen feitelijk een autonome stad, die heer was in het grootste deel van de provincie. Na de Franse tijd verloor de stad haar overheersende positie in de provincie.

Groningen ontwikkelde zich van een gemeente met 23.000 inwoners in 1795 tot een gemeente met ongeveer 100.000 inwoners in 1930. Aan het einde van de Tweede Wereldoorlog werd er gevochten in Groningen, en bij de bevrijding in 1945 ging een groot deel van de binnenstad in vlammen op. Tegenwoordig is Groningen een stad met gevarieerde handel en industrie. Groningen is ook een studentenstad met ruim 60.000 studenten, van wie bijna 35.000 in de stad wonen (2018).