Hamelin Pool, West-Australië

van Hilke Maunder

800 kilometer ten noorden van Perth, de hoofdstad van Western Australia, verschijnt een manshoge bakstenen muur midden in de eindeloze uitgestrektheid van laag struikgewas. "Shark Bay - World Heritage Area" verwelkomt bezoekers. Het unieke van dit Werelderfgoedgebied is te zien bij Hamelin Pool, waar afstammelingen van 's werelds eerste levende wezens 3,5 miljard jaar geleden deze formaties creëerden - eencellige, blauwgroene algen zonder celkern. Deze eenvoudige cyanobacteriën slaagden erin complexe organische verbindingen te creëren uit de oersoep van de oceanen. Hun bouwstenen: het water, de daarin opgeloste koolhydraten en het licht van de zon. Hun product: een biomassa waaruit al het andere leven ontstond - rotsachtige torens, zwarte, sponsachtige matten en bultvormige gelaagde rotsen.
Het afvalproduct van hun intensieve activiteit, dat planten vandaag de dag voortzetten als fotosynthese, bracht hen echter de doodsteek toe: zuurstof. Hun twee miljoen jaar durende productie had de atmosfeer van de aarde veranderd: van zuurstofloos naar zuurstofrijk, van reducerend naar oxiderend. Een klimaatverandering die de stromatolieten fataal werd. Als gefossiliseerde rotsen herinneren ze aan de wereldwijde milieuramp in de prehistorie. Slechts op twee plaatsen wereldwijd hebben ze de ramp overleefd: op Groenland, waar in 2016 de oudste stromatolieten ter wereld van 3,7 miljard jaar oud werden ontdekt, en in Shark Bay. Daar redde het zout ze van de ondergang. Het zoutgehalte van de baai is twee keer zo hoog als in de open oceaan en beschermt vandaag de dag nog steeds hun biofilm.