Snelweg op de Afsluitdijk

van Patricia Hofmeester

De Afsluitdijk is een dertig kilometer lange muur, opgetrokken over de open mond van een binnenzee. Hij draagt ​​een weg, een fietspad en de onafgebroken aanslag van de Noordzee. Toen de laatste opening op een grijze middag in mei 1932 werd dichtgemaakt, hield de binnenzee op te bestaan. De Zuiderzee – de brakke baai die zich duizend jaar lang uit het hart van Nederland had gesneden en tienduizenden slachtoffers maakte – werd in één vloedgolf een meer.
Voor een zeer groot deel te danken aan ingenieur Cornelis Lely die zijn hele leven ijverde voor deze afsluiting

Cornelis Lely werd in 1854 in Amsterdam geboren als zoon van een papierhandelaar. Hij studeerde ingenieurswetenschappen, werkte zich op via de Vereniging voor de Landwinning van de Zuiderzee en was begin dertig al de belangrijkste expert op het gebied van de binnenzee. In 1891, op 36-jarige leeftijd, diende hij bij de Nederlandse regering een compleet plan in: een grote dam die de kust van Noord-Holland tot aan de Friese kust zou omsluiten, waarbij het binnenwater geleidelijk zou worden afgewaterd en vier enorme polders uit de bodem zouden worden gewonnen. Lely stelde voor een nieuwe provincie uit de oceaan te bouwen.

De regering verwierp het plan. Het was te duur. De vissersplaatsen langs de Zuiderzee – Volendam, Marken, Urk – zouden hun bestaansmiddelen verliezen. De landbouwlobby wilde niet dat er nog meer landbouwgrond op de markt zou komen.

In januari 1916 brak echter een winterstorm op twaalf plaatsen door de Zuiderzeedijken, waardoor dorpen langs de binnenkust en een groot deel van het land rond Amsterdam onder water kwamen te staan. De overstroming eiste slechts negentien levens, maar wel op plaatsen die zichzelf veilig waanden, en het politieke verzet tegen Lely's plan stortte vrijwel van de ene op de andere dag in. In juni 1918 werd de Zuiderzeewet aangenomen door de Staten-Generaal. Lely was vierenzestig jaar oud. Hij had er zevenentwintig jaar op gewacht. Uiteindelijk in 1932 werd de dam afgesloten maar Lely maakte dat niet meer mee. Hij stierf drie jaar eerder op vierenzeventigjarige leeftijd. Een standbeeld van Cornelis Lely staat nu aan de westkant van de dam, uitkijkend over zijn Afsluitdijk