beeld van Jezus

van anne droogsma

De vroegste afbeeldingen van Jezus dateren uit de 2e en 3e eeuw na Christus en zijn te vinden in catacomben in Rome. Hier werd Jezus vaak afgebeeld als een jonge herder die een lam op zijn schouders draagt, geïnspireerd door de Romeinse traditie van de ‘goede herder’.

Andere vroege kunstwerken tonen Jezus als een jonge, baardloze man in een Romeins gewaad, die wonderen verricht of onderwijst. Dit beeld weerspiegelde de vroege christelijke boodschap van zorg en begeleiding.

Een Europese man in de middeleeuwse en renaissance kunst
Met de groei van het christendom in Europa werd Jezus steeds vaker afgebeeld als een baarddragende man met lang haar, vaak omgeven door een gouden aureool. De beroemde Pantocrator-afbeeldingen uit Byzantijnse kerken tonen Jezus als een strenge, almachtige heerser.

Tijdens de renaissance, met kunstenaars als Leonardo da Vinci en Michelangelo, kreeg Jezus een westerse, vaak idealistische uitstraling: een hoog voorhoofd, symmetrisch gezicht en lichte huid. Dit beeld is lange tijd dominant gebleven en vormt voor veel mensen nog steeds het standaardbeeld van Jezus.

Het plafond van de Sixtijnse kapel - Michelangelo (1508-1512)
Het plafond van de Sixtijnse kapel - Michelangelo (1508-1512) © Wikimedia Commons
Uiteraard was dat niet overal ter wereld zo. Naarmate het christendom zich over de wereld verspreidde werd Jezus ook aangepast aan de culturele context waarin hij werd aanbeden: zoals in de Chinese christelijke kunst, de volkskunst van Peru en Mexico of de Afrikaanse kunst. Die laatste leunt trouwens waarschijnlijk dichter aan bij hoe Jezus er echt moet hebben uitgezien …

Wie was Jezus?
7 weken gaan we in 7 nieuwsbrieven op zoek naar wie Jezus was. Vanuit 7 verschillende invalshoeken: kunsthistorisch, religieus, hedendaags … Zodat we op het einde een genuanceerd, veelzijdig en verrijkend beeld hebben van een van de meest invloedrijke personen in de geschiedenis: Wie was Jezus? Volgende week: de kracht van Jezus’ beeldspraak.


Laat je 7 weken inspireren en bijleren
Geef je e-mailadres op...
Bij inschrijving op de nieuwsbrief ga je automatisch akkoord met onze gebruiksvoorwaarden.

Wat doen een vis of een pauw in de eerste christelijke graven?
De eerste christenen in Rome wilden en moesten noodgedwongen low profile blijven. Daarom versierden ze hun graven met symbolische afbeeldingen, zoals een vis of een pauw. Die laatste omdat het vlees daarvan nooit bedierf waardoor die gold als symbool voor het eeuwige leven en de verrijzenis. Voor niet-christenen waren dat onschuldige symbolen die evengoed zouden kunnen verwijzen naar Vergilius of Horatius en hun bucolische of pastorale poëzie. Ze zagen