Dame met een waaier, Édouard Manet uit de oude meesters collectie

Dame met een waaier, Édouard Manet

Charles Baudelaire, de buitengewone dichter die het pad bewandelde tussen romantiek en symboliek, ontmoette in 1842 de mulattenactrice Jeanne Duval. "Tovenares met de ebbenhouten dijen, kind van zwarte nachten," hij apostrofiseerde haar in een van zijn mooiste gedichten. Hun liaison duurde ruim tien jaar, maar Baudelaire bleef Duval, die in één been verlamd was, steunen. Manet schilderde dit "Black Venus" in 1862, op het hoogtepunt van zijn carrière als schilder. De compositie van het beeld is niet gekoppeld aan prototypes, en Manet ontwierp het meesterlijk. Het doek wordt gedomineerd door de enorme crinoline, gestreept wit op wit, die een eigen leven lijkt te hebben. De rechterhand die op de gebogen bank rust, wordt tegengewerkt door de voet die van onder de rok naar buiten gluurt en waarvan de nadrukkelijke positionering kan verwijzen naar de tragische ziekte. Het betoverende kantgordijn op de achtergrond verschijnt als een gebogen proscenium rond het hagere gezicht van de noodlottige, zieke actrice.
Curator Simon Meller wees er al in zijn voorstel voor de aankoop van het schilderij op dat dit werk van unieke schoonheid qua kleurstelling in de buurt kwam van enkele Spaanse oude meesters. Tegelijkertijd weerspiegelen de schetsmatige penseelvoering van dit recent gerestaureerde werk en de levendige energie ervan de nieuwe stijl die Manet na zijn Spaanse periode aannam.