Jacob Grimmer - Landschap met grote eik

van Atelier Liesjes

Eén eik beheerst het hele beeld. De stam is knoestig en breed, de kroon spreidt zich in zware, bijna bolvormige bladklonters over bijna het gehele paneel, en tussen de takken door wordt een bleekgrijze lucht zichtbaar. Op de zandweg onder de boom houdt een kleine stoet halt: twee ruiters op een grijs en een bruin paard, een man in een groen wambuis die met een stok naar de kruin wijst, en twee honden, een zwarte en een lichtbruine. Rechts ligt een hoeve met een rieten dak waaruit rook opstijgt; een vrouw staat in de deuropening. Aan de waterkant scharrelen ganzen en eenden. Links, achter het geboomte, steekt een kerktorentje boven een dorp uit.
De boom is hier een personage: zijn wortels grijpen in de helling, zijn schaduw valt zwaar over het pad. Grimmer schildert het gebladerte met korte, gestapelde streken in olijfgroen, mosgroen en geelgroen, tegen een lucht van parelgrijs en ivoor. De figuren blijven klein, zodat de beschouwer de maat van het landschap voelt en de eik als een reus naast hen staat. Het is een motief dat in de zestiende eeuw populair werd: de markante boom als middelpunt van een idyllisch buitenleven, met jacht, vee en bedrijvigheid op de achtergrond.
Jacob Grimmer (Antwerpen ca. 1525 - Antwerpen ca. 1590) was een Antwerpse landschapsschilder die met zijn dorpsgezichten en jaargetijden het genre in de Zuidelijke Nederlanden hielp vestigen. Hij werd meester in het Sint-Lucasgilde en werkte nauw samen met figuurschilders uit zijn stad, onder wie zijn tijdgenoten uit de Bruegelkring. Composities met een zware boompartij op de voorgrond en een diep verschiet werden door zijn zoon Abel en door talloze navolgers gekopieerd. Dit hoge paneel met de eik als middelpunt is een krachtig, bijna monumentaal werk voor een klassiek interieur.