Jacob Jordaens, Bacchus, 1650

van Atelier Liesjes

Tegen een donkerbruine, bijna zwarte achtergrond kijkt een man de beschouwer recht aan. Hij lacht, met ontblote tanden, en zijn wangen zijn hoogrood. Om zijn hoofd draagt hij een krans van wijnbladeren en druiventrossen, die in het donker bijna wegvalt. Zijn donkere krullende haar valt tot op de schouders. De borst is bloot en breed geschilderd in roomwit en ivoor, met warme roze schaduwen onder de hals en bij de tepel. Over de linkerschouder hangt een zware rode mantel, die als een brede kleurvlek langs de rand van het doek naar beneden valt. Het licht komt van links en legt een glans op voorhoofd, neus en sleutelbeen, terwijl de rechterkant van het lichaam in de schaduw blijft. Het craquelé van de verf is over de hele borst zichtbaar.
De man is Bacchus, god van de wijn, maar Jordaens schildert geen verheven godheid: hij toont een vlezige, luidruchtige drinker met een dubbele kin en een blik die eerder uitnodigt dan imponeert. Dat is kenmerkend voor zijn barokke aanpak, waarin het mythologische onderwerp wordt teruggebracht tot een alledaagse, bijna komische figuur. De warme kleuren, het sterke clair-obscur en de losse, brede toets geven het doek een feestelijke, aardse sfeer. Het is eerder een tronie dan een portret: een karakterkop die de wellust van de wijn belichaamt.
Jacob Jordaens (Antwerpen 1593 - Antwerpen 1678) was naast Rubens en Van Dyck de derde grote schilder van de Antwerpse barok. Hij leerde het vak bij Adam van Noort, trouwde diens dochter en bleef zijn leven lang in Antwerpen werkzaam. Zijn oeuvre omvat historiestukken, genretaferelen en portretten, gekenmerkt door robuuste, uitbundige figuren en een warm palet. Na de dood van Rubens in 1640 werd hij de belangrijkste uitvoerder van grote decoratieve opdrachten in de stad. Een krachtig, uitbundig werk voor een klassiek interieur.