Jacob Jordaens, Laatste Avondmaal, 1655

van Atelier Liesjes

In een zaal met een hoog gewelfd venster, loden glas-in-lood en een koperen kroonluchter staat een lange tafel gedekt met een wit kleed. In het midden zit Christus, gehuld in een roodroze mantel, een gouden kelk in de hand, de blik recht voor zich uit. Om hem heen dringen de apostelen samen: baardige mannen in blauwe, groene en okergele gewaden, sommigen zittend, anderen staand of half opgestaan. Rechts buigt Johannes, jeugdig en langharig, naar voren. Links op de voorgrond staat een grote zilveren schenkkan op de vloer; ernaast zit een wit met bruine hond. Aan de rechterzijde opent zich een doorkijk naar bomen en een bleke hemel, terwijl linksboven een zware rode draperie hangt. Op tafel liggen brood en een schaal met vlees.
Jordaens koos het moment waarop Christus de kelk opheft en de instelling van de eucharistie aankondigt. De spanning zit niet in het wonder maar in de reacties van de mannen om hem heen: verbazing, ongeloof, hoofdschudden. De compositie is barok in de dubbele diagonaal van tafel en blikken, en in het sterke contrast tussen de warme, roodbruine binnenruimte en het koele daglicht achter de vensters. De kleuren zijn aards en diep: karmijn, mosgroen, oker en bruin, met het wit van het tafelkleed als rustpunt. Het tafereel is tegelijk plechtig en huiselijk, zoals gebruikelijk bij deze schilder, die het heilige graag in een herkenbaar Antwerps interieur plaatst.
Jacob Jordaens (Antwerpen 1593 - Antwerpen 1678) was naast Rubens en Van Dyck de derde grote naam van de Vlaamse barok. Hij schilderde dit avondmaal in zijn rijpe periode, toen hij opdrachten kreeg uit heel de Zuidelijke Nederlanden. Zijn religieuze werk valt op door de menselijke, bijna boerse directheid van de figuren. Een waardig, warm werk voor een klassiek interieur.