Jacques Rosseels, Maneschijn

van Atelier Liesjes

Een volle maan staat hoog in een nevelige, grijsgroene lucht en legt een smalle glinstering op het water. Daaronder tekent zich een lage bakstenen brug af, met twee vierkante pijlers waarvan de toppen in het donker verdwijnen. Links van de brug staat een houten sluisdeur met een lange bedieningsboom recht omhoog; rechts liggen twee platte schuiten gemeerd langs een met stenen versterkte oever. Kale knotwilgen en elzen steken hun takken als bezems tegen de lucht. Op de voorgrond is de modderige oever zichtbaar, met gevallen blad, riet en een paar donkere stenen. Tussen de pijlers is de overspanning nauwelijks meer dan een donkere band, waar het maanlicht niet doordringt.
Het schilderij leeft van wat je nauwelijks ziet. Rosseels houdt het hele beeld in een smalle, zilvergroene toon, met alleen in de maan en in een enkele okergele plek op de oever een warm accent. De verf is dun en streperig; de vormen blijven vaag, alsof het landschap in de schemering staat. Het water is met lange, gladde halen geschilderd en vangt het weinige licht dat er is. De nacht is hier geen decor maar een stemming van stilte en verlatenheid, waarin de mens volledig afwezig is. Dat maakt het werk verwant aan de neoromantiek en aan de symbolistische landschapschildering, waarin de nacht niet alleen een tijdstip is maar een stemming.
Jacques Rosseels (Antwerpen 1828 - Antwerpen 1912) schilderde naast zonnige poldergezichten ook nachtstukken als dit, waarin hij het maanlicht en de stilte van het water tot onderwerp maakte. Zijn werk behoort tot het Belgische realisme van de negentiende eeuw en wordt gewaardeerd om zijn ingehouden kleurgebruik. Hij was een van de weinige Belgische landschapsschilders van zijn generatie die zich aan nachtstukken met maanlicht waagden. Een poëtisch, donker werk voor een sfeervol interieur.