Jakob Smits, Hooiwagen

van Atelier Liesjes

Een erf in de Kempen, met drie boerderijen naast elkaar. De muren zijn witgekalkt, de daken dik en donkerbruin, van riet of verweerde pannen; rechts is een rode deur in een bakstenen gevel te zien en staat een groene boom naast de schoorsteen. De lucht erboven is een streperig vlak van roomwit en okergeel, doorsneden door dunne, horizontale wolkenbanen. Voor de middelste woning staat een hooiwagen: een breed, laag karretje op twee zware, houten wielen, beladen met een hoge, ronde vracht geelgroen hooi. Ervoor is een lichtgrijs paard gespannen, met gebogen hals en een tuig van riemen. Links staat een kleine man in een blauwzwarte jas bij een roodbruine bakstenen pijler; iets verder staat een houten bank tegen de muur. Twee donkere, hoge coniferen sluiten de linkerrand af. Tussen de huizen door is een smalle doorgang te zien, met daarachter weer een muur en een boom.
Smits schildert het boerenbedrijf zonder romantische opsmuk, maar ook zonder hardheid: de kleuren zijn aards en warm, met oker, umber, mosgroen en gebroken wit. De verf is dik en korrelig opgebracht, zodat het hooi en de daken bijna voelbaar worden. De opzet is die van een genrestuk, maar de strakke, bijna geometrische ordening van daken en muren geeft het tafereel iets monumentaals, verwant aan het symbolisme van zijn Vlaamse tijdgenoten. Het hooi is met korte, dikke streken geschilderd, bijna als een sculptuur van verf.
Jakob Smits (Rotterdam 1855 - Achterbos bij Mol 1928) vestigde zich in 1888 in de Kempen en werd de centrale figuur van de Molse School. Hij koos het boerenleven als onderwerp en werkte met paletmes en dikke verf; zijn werk hangt onder meer in het Jakob Smitsmuseum in Mol. Hij geldt als een voorloper van het Vlaamse expressionisme. Een warm, degelijk tafereel voor een landelijk interieur.