Jan Griffier, IJsvermaak bij een stad, 1718

van Atelier Liesjes

Een bevroren rivier vult bijna het hele beeld, bezaaid met schaatsers, sleden en groepjes mensen die zich bij kraampjes en een vastgevroren boot hebben verzameld. Links rijst in de verte een stad op met een hoge kerktoren, molens en een lange stadsmuur; rechts staat een groot huis met sneeuw op het dak en een houten balustrade, omringd door kale bomen. Op de voorgrond loopt een slee met een zeil over het ijs, en bij de oever wroeten enkele varkens in de sneeuw. Aan de linkeroever staan tenten en groepjes figuren bij een slee. Twee hoge, kale bomen aan weerszijden dragen een tere, bruine kruin van takken tegen de lucht.
De hemel is het opvallendste deel van het schilderij: een wolkendek van zachtroze, parelgrijs en lichtblauw, waarin de zon achter de wolken schuilt en het ijs een kille, witte glans geeft. Griffier schildert de figuren klein en vluchtig, als kleurige stippen, zodat het landschap en de lucht de eigenlijke hoofdrol spelen. Het tafereel is een ijsvermaak in de Hollandse traditie: geen moraliserend verhaal, maar een feest van beweging, kou en winterlicht. De lucht neemt meer dan de helft van het doek in beslag en bepaalt daarmee de stemming. De sfeer is uitgelaten en tegelijk verstild, zoals een wintermiddag die langzaam donker wordt.
Jan Griffier (Amsterdam 1645 - Londen 1718) werkte in Amsterdam, Rotterdam en vanaf de jaren zeventig in Engeland, waar hij aan het hof en voor Londense verzamelaars schilderde. Hij was een leerling van Roelant Roghman en Jan Looten en specialiseerde zich in bergachtige rivierlandschappen en winterscènes, waarin Italiaanse en Hollandse voorbeelden samensmelten. Dit werk draagt zijn jaartal 1718 en hoort daarmee tot zijn laatste productie. Zijn winterscènes zijn verwant aan die van Aert van der Neer. Een levendig, sfeervol winterstuk voor een klassiek interieur.