Jan Massys, Venus Cythereia

van Atelier Liesjes

Op een terras van wit marmer ligt een naakte vrouw uitgestrekt op een donkergroene doek. Haar roodblonde haar is opgestoken in een met juwelen bezette wrong, om haar hals hangen drie snoeren parels met een druppelvormige hanger en om haar armen sluiten gouden banden. Met haar linkerhand houdt ze een anjer omhoog, haar rechterarm rust op een grijs kussen waarover een goudgele stof is gedrapeerd. Een doorschijnende, met goud geborduurde sluier bedekt haar schoot en bovenbenen. Links staat een stenen vaas vol rozen, anjelieren en akelei, rechts springt water uit een nis met een standbeeld, en op de balustrade staat een pauw naast twee stenen bollen. Achter de tuin met geschoren hagen opent zich een baai met een witte stad, schepen en bergen onder een zwaar bewolkte hemel. Het doek is geschilderd in de stijl van de zogeheten School van Fontainebleau, die het lange, slanke lichaam en de amandelvormige ogen als ideaal stelde. De voorwerpen dragen betekenis: parels en stromend water verwijzen naar de liefdesgodin die uit de zee werd geboren, de anjers golden als opwekkend, de rozen als teken van liefde en het hemelbol als volmaakte vorm van haar schoonheid. De pauw hoort bij Juno, maar waarschuwt tegelijk voor trots en ijdelheid. Het palet is koel en verfijnd: ivoorwit in de huid, saliegroen en grijsgroen in de tuin, oker en roestbruin in de stoffen, loodblauw in de verte. Rechts op de trappen voert een bijna doorschijnend paar een hofmakerij op. Jan Massys (Antwerpen ca. 1509 - Antwerpen 1575) was de zoon van Quinten Massijs en werkte als meester in het Antwerpse Sint-Lucasgilde. Om zijn reformatorische geloof werd hij beschuldigd van ketterij en moest hij in ballingschap; waarschijnlijk reisde hij door Italië en Frankrijk, waar hij het werk van de Italiaanse meesters bestudeerde.