Jan Peeters, Bevroren Schelde in Antwerpen, 1670

van Atelier Liesjes

De Schelde ligt vol ijsschotsen, zo ver het oog reikt. Op de bevroren rivier staan tenten en keten van doek, liggen houten vlonders en bruggen over het ijs, en rijden sleden en een huifkar met paarden. Kleine figuren in korte jasjes, mutsen en wijde rokken schuiven over het ijs, een hond draaft voor de kar uit en links onderaan duwt een man een slee voort. Aan de linkerkant doemt de stad op: een hoge, fijne kerktoren, trapgevels, een zware vierkante poorttoren met een spits, sneeuw op de daken en kale bomen langs de kade. Rechts opent zich de wijde, met ijs bedekte rivier tot een vage horizon.
Boven dit alles hangt een geweldige, bijna bruinzwarte wolkensluier, waarin links een smalle streep geel licht breekt. Dat contrast tussen de loden hemel en het bleke ijs geeft het tafereel iets dreigends, ondanks de bedrijvigheid. De stad zelf blijft een donkere, bijna anonieme rand; alleen de hoge toren en de trapgevels zijn duidelijk herkenbaar. Peeters schildert in doffe grijzen, saliegroen, umber en oker, met hier en daar een rood of blauw accent in de kleding van de figuren. Het is een wintertafereel in de traditie van de Hollandse en Vlaamse ijsgezichten, waarin het harde jaargetijde vooral gelegenheid biedt tot samenzijn, handel en vermaak, en de stad aan de rivier haar welvaart toont.
Jan Peeters (Antwerpen 1624 - Antwerpen 1678) was de jongere broer van Bonaventura en Gillis Peeters. Hij werd in 1654 meester van het Antwerpse Sint-Lucasgilde, schilderde vooral zee- en havengezichten en maakte daarnaast tekeningen voor prentmakers. Zijn werk is te herkennen aan de zware, gelaagde wolkenpartijen. Antwerpen was in de zeventiende eeuw een van de drukste handelssteden van Europa, en dat verklaart de drukte op de bevroren stroom. Dit stadsgezicht op de bevroren stroom is een sfeervol stuk voor een winterkamer of een verzameling Vlaamse barok.