Jan Peeters, Gezicht op Bergen-op-Zoom, 1679

van Atelier Liesjes

Vanaf het water gezien ligt Bergen-op-Zoom als een lange, versterkte stad achter haar wallen. Links begint de vesting met een lage havenhoofd en een rij palen in het water; dan volgen bastions met schuine aarden wallen, huizenblokken met puntdaken, twee molens met draaiende wieken, een slanke toren met een peervormige spits en rechts de grote, breed uitwaaierende kerk met een hoge kruising. Aan de rechterkant loopt de wal verder met een poortgebouw. Boven de stad hangt in een banderol het stadswapen met drie andreaskruisen en het opschrift Bergen op Zoom. Op de voorgrond dobbert een roeiboot met vier figuren tussen de golven, rechts zeilt een groot platboomd vaartuig met een beschilderd zeil, en verderop ligt nog een klein scheepje.
De voorstelling is een ets, met fijne arceringen en kruisarceringen opgebouwd uit talloze evenwijdige lijnen. De lucht is links gevuld met zware, krullende wolken waaruit regen lijkt te vallen, rechts klaart het op met mollige stapelwolken. Het water is met golvende lijnen getekend die het ritme van de prent bepalen. De weergave van de wallen en bastions is nauwkeurig, de huizen erachter zijn losser en vluchtiger behandeld. Zulke stadsgezichten verschenen in atlassen van steden en vestingen, waarin de Republiek haar veroverde en bondgenootschappelijke plaatsen liet vastleggen; de nadruk ligt dan ook op wallen, poorten en waterwerken, de militaire logica van de stad.
Jan Peeters (Antwerpen 1624 - Antwerpen 1678) leverde de tekening, de Antwerpse graveur Gaspar Bouttats verzorgde de ets. De prent komt uit het zevende deel van een reeks stads- en vestinggezichten van de Verenigde Nederlanden, uitgegeven in de late zeventiende eeuw. De combinatie van een schildersontwerp en een graveurshand geeft de prent een bijzondere lichtvoetigheid. Voor verzamelaars van topografische prenten en liefhebbers van de Brabantse vestingsteden is dit een fraai en historisch document.