Jan Peeters, Gezicht over het water op Dokkum

van Atelier Liesjes

Vanaf het water tekent zich de stad Dokkum af als een lange, lage silhouetlijn: muren, daken, een hoge slanke kerktoren, een paar kleinere torens, molens met hun wieken en scheepsmasten langs de kade. Midden boven in het blad staat in zwierig schrift de naam Dokkum. De voorgrond is woelig: golven met witte koppen, links een verzameling zware houten palen en een beschoeiing, rechts twee zeilschepen die schuin overhellen onder hun bolle zeilen, met daarnaast een kleine roeiboot waarin twee figuren zitten. Een vlag wappert aan de hoge mast. De lucht is grotendeels leeg, op enkele met de penseel getrokken wolken na. De stad ligt laag en langgerekt, alsof ze zich tegen de wind beschermt.
Het blad is uitgevoerd in bruine penseelwas over zwart krijt, een techniek die met weinig middelen veel diepte weet te suggereren. Er is geen kleur, alleen de warmte van het sepia tegen het crème van het papier; lichte partijen blijven onbewerkt en de schaduwzijden zijn met enkele vegen aangezet. Daardoor krijgt het geheel iets vluchtigs, alsof de tekenaar ter plaatse stond en de stad in één oogopslag vastlegde. Zijn handschrift is los en zelfverzekerd: korte, krachtige streken in de golven, fijne lijntjes in de bebouwing. Zulke topografische tekeningen dienden in de zeventiende eeuw als voorstudie of als zelfstandig verzamelobject, en vormen een belangrijk deel van het Hollandse maritieme tekenen.
Jan Peeters (Antwerpen 1624 - Antwerpen 1678) werkte als schilder en tekenaar in Antwerpen en leverde ontwerpen aan graveurs; ook naar het werk van zijn broer Bonaventura werden prenten gemaakt. Boven de voorstelling staat de eigenhandige titel, wat wijst op een afgewerkte en bestemde tekening. Deze fijne, monochrome stadssilhouet is aantrekkelijk voor liefhebbers van zeventiende-eeuwse tekenkunst en van de Friese watersteden, en komt goed tot zijn recht achter passe-partout en glas.