Twist in Oersymbolen van Bianca ter Riet

Oersymbolen zijn de oudste visuele taalvormen van de mensheid. Ze ontstonden lang voordat geschreven woorden bestonden en functioneerden als bruggen tussen waarneming, ervaring en betekenis. In hun eenvoud dragen ze een gelaagdheid die niet rationeel hoeft te worden ontcijferd, maar intuïtief wordt herkend. Een oersymbool wordt niet gelezen, maar gevoeld.

Deze symbolen komen voort uit directe observatie van de wereld: de zon en maan, groei en verval, beweging en stilstand, geboorte en dood. Door herhaling en vereenvoudiging werden deze ervaringen teruggebracht tot elementaire vormen zoals lijnen, kruisen, cirkels en driehoeken. Juist doordat ze zijn ontdaan van detail, behouden ze hun kracht over tijd en cultuur heen. Wat blijft, is de essentie.

Oersymbolen functioneren vaak als dragers van balans. Ze verbeelden tegenstellingen die elkaar niet uitsluiten, maar aanvullen: boven en beneden, binnen en buiten, mannelijk en vrouwelijk, chaos en orde. In veel culturen markeren ze overgangsmomenten – rituelen, seizoenswisselingen, levensfasen – en dienen ze als oriëntatiepunten in zowel de fysieke als de innerlijke wereld.

De kracht van een oersymbool ligt ook in zijn herkomst uit handeling. Ze zijn gekerfd, geschilderd, gestapeld of opgebouwd met materialen uit de directe omgeving: steen, aarde, hout, as. Hierdoor dragen ze sporen van aanraking en intentie. Elk teken is een echo van een gebaar, een geconcentreerde daad waarmee betekenis werd vastgelegd zonder uitleg.

In hedendaagse kunst en beeldtaal keren oersymbolen terug als ankers van verstilling en diepte. Ze bieden weerstand aan overdaad en snelheid, en nodigen uit tot vertraging en aandacht. Wanneer een oersymbool in balans is, ontstaat er een moment van rust: een herkenning van iets dat groter is dan het individu, maar toch innerlijk vertrouwd aanvoelt.

Oersymbolen herinneren ons eraan dat betekenis niet altijd hoeft te worden benoemd. Ze leven in het spanningsveld tussen weten en niet-weten, tussen het zichtbare en het onzegbare. In die ruimte behouden ze hun tijdloze werking: als stille dragers van menselijk bewustzijn, geworteld in de oergrond. De twist zit in het gebruik van hedendaagse symbolen uitgebeeld als oersymbolen. Zoals een tulp, een zandloper, een kruis, de Eiffeltoren/boortoren, een hek, het vredesteken.