zwalmbeek in de ochtend van Nicola Mathu

Het bronnengebied van de Zwalm bevindt zich in Vloesberg; daar gaat het om de bovenlopen van de Zwalm die hun eigen naam hebben. Het hoogste punt van dit bronnengebied ligt op 150 m. De Zwalm zelf wordt gevormd in Brakel uit zijn bovenlopen: onder meer de Dorenbosbeek, de Verrebeek en de Sassegembeek. Na Brakel doet de Zwalm ook de gemeenten Zottegem en Zwalm aan.

De praktisch onbevaarbare Zwalm is samen met de Ronne en de Hene de voornaamste bijrivier van de middenloop van de Schelde. De totale lengte vanaf de bron bedraagt 21,750 km en vanaf haar ontstaan in Brakel ongeveer 14 km.

In Nederzwalm is er een meetstation[1]. Er wordt een gemiddeld debiet gemeten van 0,80 m³/s. Het debiet van de Zwalmbeek kan evenwel sterk en snel variëren tussen 0,60 m³/s en 1 m³/s.

Nederzwalm ligt op de samenvloeiing van de Zwalm en de Boekelbeek, de belangrijkste zijtak van de Zwalm. Deze zijbeek komt van Zegelsem en ontvangt ook water van Horebeke.

De Zwalm mondt uit in de Schelde op de grens tussen Welden en Nederzwalm.

Karakteristiek zijn haar oevers in de Zwalmvallei en de watervallen van de Zwalm. De linkeroever is zachtglooiend terwijl de rechteroever steil is.

Sinds de realisatie van een waterzuiveringsprogramma, dat startte in 1989, inclusief een waterzuiveringsstation in de Bruggenhoek in Roborst, is de kwaliteit van het water in de Zwalm flink verbeterd. De Zwalm heeft een groot zelfreinigend vermogen.

In Nederzwalm zelf, maar eigenlijk in Hermelgem, mondt de Mun