Persepolis / تخت جمشید / Περσέπολη — Achaemenidische Perzische site van Albert Videt Jensen

Hoofdstad van het Achaemenidische Perzische Rijk
Persepolis, naar het Grieks voor „stad van de Perzen”, in het Oud-Perzisch Parsa genoemd en in het Perzisch Takht-e Jamshid („Troon van Jamshid”), ligt op de vlakte van Marvdasht, aan de voet van de Kuh-e Rahmat, ongeveer 70 km ten noordoosten van Shiraz, in de provincie Fars. De site staat sinds 1979 op de Werelderfgoedlijst van UNESCO.
Bouw
Nadat Darius I het werk van Cyrus II in Pasargadae had voortgezet, besloot hij, naast de omvangrijke bouwprojecten in Susa, een nieuwe hoofdstad te stichten aan de voet van de Kuh-e Rahmat. Deze plaats werd een symbool van de Achaemenidische dynastie. Kleitabletten die op de site zijn gevonden, tonen aan dat er al vanaf 509 v.Chr. activiteiten plaatsvonden, met name de bouw van de vestingwerken. Zijn opvolgers zetten het werk voort: Xerxes I voegde onder meer de Poort van alle Volkeren, de Hadish en de Tripylon toe. Onder Artaxerxes I werkten er in 460 v.Chr. 1.149 ambachtslieden op de bouwplaatsen. Bij de bouw waren arbeiders uit verschillende delen van het rijk betrokken, waaronder Babylonië, Carië, Ionië en Egypte.
Verwoesting
De verslagen over de inname van Persepolis door Alexander de Grote in 331 v.Chr. en de brand van de stad in mei 330 v.Chr. zijn voornamelijk afkomstig van antieke historici, onder wie Plutarchus, Diodorus van Sicilië en Quintus Curtius. Sommige archeologische vondsten ondersteunen hun verslagen, maar de interpretatie ervan blijft omstreden. De verhalen vermelden het bloedbad onder de inwoners, de plundering van rijkdommen en de ontmoeting met verminkte Griekse gevangenen. De redenen voor de verwoesting blijven onderwerp van discussie. De val van Persepolis symboliseert het einde van de Achaemenidische macht. Met de dood van Darius III, de laatste heerser van de dynastie, verdween het eerste Perzische Rijk en begon de hellenisering onder de Seleuciden.